Του Σπύρου Ψαρούδα (*)
Η έννοια των «κοινών» έχει πολλές
και ενδιαφέρουσες πτυχές. Ο όρος εµφανίζεται σε διάφορα ιστορικά πλαίσια. Πρώτα
απ’ όλα, ο όρος συνδέεται µε τις περιφράξεις γης (land enclosure) κατά τη
διάρκεια της προ-καπιταλιστικής περιόδου ή στις αρχές του καπιταλισµού στην
Αγγλία και τις διαδικασίες πρωταρχικής συσσώρευσης (από τον 16ο αιώνα και
µετά). Ξανασυναντάµε τον όρο στις επεξεργασίες από το ιταλικό κίνηµα της
εργατικής αυτονοµίας στη δεκαετία του 1960. Ξαναέρχεται στο προσκήνιο τις
τελευταίες µία-δύο δεκαετίες, µε το διαδίκτυο, τα λογισµικά ανοιχτού κώδικα, τα
δίκτυα οµότιµης παραγωγής, καθώς επίσης, όλο και περισσότερο, στο κίνηµα της
εναλλακτικής παγκοσµιοποίησης. Οι Νέγκρι και Χαρντ ανανέωσαν τη συζήτηση γύρω
από ανάλογα θέµατα, µε την τριλογία των βιβλίων τους «Αυτοκρατορία», «Πλήθος»
και «Κοινοπολιτεία» (Commonwealth).
Σύµφωνα µε µια από τις πιο
ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις , τα κοινά δεν πρέπει να τα αντιλαµβανόµαστε απλώς
ως πόρους για τους οποίους δεν χρειάζεται να πληρώνουµε. Για να αντιληφθούµε τα
κοινά πρέπει να συµπεριλάβουµε τρία πράγµατα την ίδια στιγµή. Πρώτα από όλα τα
κοινά περιλαµβάνουν κάποιου είδους κοινούς πόρους που γίνονται αντιληπτοί ως µη
εµπορευµατικά µέσα για την εκπλήρωση αναγκών των ανθρώπων. Δεύτερον, τα κοινά
δηµιουργούνται και διατηρούνται από κοινότητες, που είναι σύνολα από commoners
(κοινωνούς), οι οποίοι µοιράζονται αυτούς τους κοινούς πόρους, και καθορίζουν
οι ίδιοι τους κανόνες σύµφωνα µε τους οποίους παρέχεται πρόσβαση και χρήση σε
αυτούς.
